ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਲਈ ਸੇਵਾ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜਣੇਪਾ (Maternity Leave) ਅਤੇ ਗਰਭਪਾਤ ਸਬੰਧੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। Punjab Civil Services Rules (CSR), Volume I, Part I ਦੇ Rule 8.127 ਤਹਿਤ ਮਹਿਲਾ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਲਈ ਗਰਭਪਾਤ (Abortion/Miscarriage) ਜਾਂ ਬੱਚਾ ਮ੍ਰਿਤਕ ਪੈਦਾ ਹੋਣਾ (Stillbirth) ਦੌਰਾਨ ਛੁੱਟੀ ਦੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਿਯਮ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਆਓ ਇਹਨਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਸਰਲ ਅਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਮਝੀਏ:
1. ਗਰਭਪਾਤ (Abortion / Miscarriage) ਹੋਣ 'ਤੇ ਛੁੱਟੀ ਦੇ ਨਿਯਮ
- ਕਿੰਨੀ ਛੁੱਟੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ?: ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 6 ਹਫ਼ਤੇ (42 ਦਿਨ) ਦੀ ਜਣੇਪਾ ਛੁੱਟੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
- ਕੌਣ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ?: ਜਿਸ ਮਹਿਲਾ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਦੇ ਦੋ ਤੋਂ ਘੱਟ ਜਿਊਂਦੇ ਬੱਚੇ ਹੋਣ।
- ਮੈਡੀਕਲ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ: ਇਸ ਛੁੱਟੀ ਲਈ ਰਜਿਸਟਰਡ ਮੈਡੀਕਲ ਪ੍ਰੈਕਟੀਸ਼ਨਰ (Doctor) ਦਾ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਲਗਾਉਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
- MTP ਐਕਟ ਕਵਰੇਜ: ਇਹ ਛੁੱਟੀ 'ਮੈਡੀਕਲ ਟਰਮੀਨੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਪ੍ਰੈਗਨੈਂਸੀ ਐਕਟ, 1971' (MTP Act) ਅਧੀਨ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਗਰਭਪਾਤ 'ਤੇ ਵੀ ਬਰਾਬਰ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
- ਜੇਕਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ 2 ਜਾਂ ਵੱਧ ਜਿਊਂਦੇ ਬੱਚੇ ਹੋਣ?: ਉਸ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ 6 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਛੁੱਟੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਪਰ ਮੈਡੀਕਲ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਬਣਦੀ ਕੋਈ ਹੋਰ ਛੁੱਟੀ (Leave of the kind due) ਲਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
2. ਬੱਚਾ ਮ੍ਰਿਤਕ ਪੈਦਾ ਹੋਣ (Child Born Dead / Stillbirth) 'ਤੇ ਕਿਹੜੀ ਛੁੱਟੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ?
ਜੇਕਰ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਡਿਲੀਵਰੀ ਦੌਰਾਨ ਬੱਚਾ ਮ੍ਰਿਤਕ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ (ਜਿਸ ਨੂੰ Stillbirth ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ), ਤਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਨੂੰ ਗਰਭਪਾਤ (Abortion) ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਜਣੇਪਾ (Confinement) ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਿਹੜੀ ਛੁੱਟੀ ਮਿਲੇਗੀ?: ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਪੂਰੀ ਜਣੇਪਾ ਛੁੱਟੀ (Maternity Leave) ਦੀ ਹੱਕਦਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਸ਼ਰਤਾਂ ਤੇ ਲਾਭ (Rule 8.127-A):
- ਪੂਰੀ ਤਨਖ਼ਾਹ ਸਮੇਤ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 180 ਦਿਨ (6 ਮਹੀਨੇ) ਦੀ ਜਣੇਪਾ ਛੁੱਟੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
- ਇਹ ਛੁੱਟੀ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਦੇ ਆਮ ਛੁੱਟੀ ਖਾਤੇ (Leave Account) ਵਿੱਚੋਂ ਨਹੀਂ ਕੱਟੀ ਜਾਂਦੀ।
- ਇਹ ਲਾਭ ਉਸ ਮਹਿਲਾ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਘੱਟ ਜਿਊਂਦੇ ਬੱਚੇ ਹੋਣ।
ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਨੁਕਤੇ (Summary Table)
| ਸਥਿਤੀ (Condition) | ਅਧਿਕਤਮ ਛੁੱਟੀ (Maximum Leave) | ਮੁੱਖ ਸ਼ਰਤ (Condition) |
|---|---|---|
| ਗਰਭਪਾਤ (Abortion/Miscarriage) | ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 42 ਦਿਨ (6 ਹਫ਼ਤੇ) | 2 ਤੋਂ ਘੱਟ ਜਿਊਂਦੇ ਬੱਚੇ ਹੋਣ |
| ਜਣੇਪੇ ਦੌਰਾਨ ਮ੍ਰਿਤਕ ਬੱਚਾ (Stillbirth) | ਪੂਰੀ ਜਣੇਪਾ ਛੁੱਟੀ (180 ਦਿਨ / 6 ਮਹੀਨੇ) | ਜਣੇਪਾ (Confinement) ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ |
ਜ਼ਰੂਰੀ ਨੋਟ: ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਛੁੱਟੀ ਅਪਲਾਈ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਡਿਸਚਾਰਜ ਰਿਪੋਰਟ/ਮੈਡੀਕਲ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਦੇ ਨਾਲ Punjab CSR Rule 8.127 ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਜ਼ਰੂਰ ਦਿਓ।
ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੋਰ ਸਾਥੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਜ਼ਰੂਰ ਸਾਂਝੀ ਕਰੋ ਤਾਂ ਜੋ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੋਵੇ।
 ਅਤੇ Stillbirth ਦੌਰਾਨ ਕਿੰਨੀ ਛੁੱਟੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ? ਜਾਣੋ ਨਿਯਮ){kind=link}