ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ : ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਾਈਬਰ ਠੱਗਾਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟਣ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਅਤੇ ਨਵਾਂ ਹਥਕੰਡਾ ਅਪਣਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ 'ਡਿਜੀਟਲ ਅਰੈਸਟ' (Digital Arrest)। ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਬੇ ਦੇ ਕਈ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਲੋਕ, ਸੀਨੀਅਰ ਸਿਟੀਜ਼ਨ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਇਸ ਆਨਲਾਈਨ ਮਾਇਆਜਾਲ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਕੇ ਲੱਖਾਂ ਰੁਪਏ ਗਵਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਸਾਈਬਰ ਕਰਾਈਮ ਸੈੱਲ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹਾਈ ਅਲਰਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਇਹ ਠੱਗੀ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਬਚਿਆ ਜਾਵੇ।
ਡਿਜੀਟਲ ਅਰੈਸਟ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਠੱਗ ਕਿਵੇਂ ਫਸਾਉਂਦੇ ਹਨ?
- ਨਕਲੀ ਪੁਲਿਸ/CBI ਅਫ਼ਸਰ: ਠੱਗ ਪਹਿਲਾਂ ਫ਼ੋਨ ਕਾਲ ਕਰਕੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਆਧਾਰ ਕਾਰਡ ਜਾਂ ਸਿਮ ਕਾਰਡ ਨਾਲ ਕੋਈ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਪਾਰਸਲ ਫੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥ ਜਾਂ ਪਾਸਪੋਰਟ ਹਨ।
- ਸਕਾਈਪ ਜਾਂ ਵਟਸਐਪ ਵੀਡੀਓ ਕਾਲ: ਭਰੋਸਾ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਠੱਗ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਵਰਦੀ ਪਾ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਥਾਣੇ ਵਰਗਾ ਸੈੱਟਅੱਪ ਬਣਾ ਕੇ ਵੀਡੀਓ ਕਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।
- ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਰਹਿਣ ਦੀ ਧਮਕੀ: ਪੀੜਤ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ 'ਡਿਜੀਟਲ ਅਰੈਸਟ' ਅਧੀਨ ਹੈ ਅਤੇ ਕੈਮਰੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਬੈਠਾ ਰਹੇ। ਕਿਸੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਜਾਂ ਦੋਸਤ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ 'ਤੇ ਸਿੱਧੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
- ਖਾਤਾ ਖ਼ਾਲੀ ਕਰਵਾਉਣਾ: ਅਖੌਤੀ 'ਵੈਰੀਫਿਕੇਸ਼ਨ' ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਪੀੜਤ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੈਸੇ ਕਿਸੇ ਸਰਕਾਰੀ ਦੱਸੇ ਗਏ ਫ਼ਰਜ਼ੀ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਟਰਾਂਸਫਰ ਕਰਵਾ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਾਨੂੰਨ ਕੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ? (ਸੱਚਾਈ ਜਾਣੋ)
ਕਾਨੂੰਨੀ ਹਕੀਕਤ: ਭਾਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨ (CrPC ਜਾਂ BSS) ਵਿੱਚ 'Digital Arrest' ਨਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਏਜੰਸੀ (CBI, ED, ਕਸਟਮ ਜਾਂ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ) ਕਦੇ ਵੀ ਵੀਡੀਓ ਕਾਲ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਫ਼ੋਨ 'ਤੇ ਪੈਸਿਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸਾਈਬਰ ਠੱਗਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨੁਕਤੇ
- ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਅਣਜਾਣ ਵਿਅਕਤੀ ਪੁਲਿਸ ਜਾਂ ਏਜੰਸੀ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਡਰਾਵੇ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਫ਼ੋਨ ਕੱਟ ਦਿਓ।
- ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਣਪਛਾਤੀ ਵੀਡੀਓ ਕਾਲ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਆਧਾਰ ਨੰਬਰ ਜਾਂ ਓਟੀਪੀ (OTP) ਸਾਂਝਾ ਨਾ ਕਰੋ।
- ਕਿਸੇ ਵੀ ਡਰ ਹੇਠ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਪੈਸੇ ਟਰਾਂਸਫਰ ਨਾ ਕਰੋ।
- ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਅਜਿਹੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਾਈਬਰ ਹੈਲਪਲਾਈਨ ਨੰਬਰ 1930 'ਤੇ ਕਾਲ ਕਰੋ ਜਾਂ cybercrime.gov.in 'ਤੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰੋ।
ਇਸ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਰੂਰ ਸਾਂਝਾ ਕਰੋ ਤਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਮਾਸੂਮ ਇਸ ਆਧੁਨਿਕ ਠੱਗੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕੇ।
