ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ (ਮਿੱਤ ਪੰਜਾਬ ਨਿਊਜ਼): ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਅਤੇ ਪੈਨਸ਼ਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵੇਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਰਚਾ ਮਹਿੰਗਾਈ ਭੱਤੇ ਦੇ ਬਕਾਏ (DA Arrears) ਅਤੇ ਪੇ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਲੰਬਿਤ ਪਏ ਏਰੀਅਰਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਬਕਾਇਆ ਕਿਵੇਂ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਆਓ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ DA Arrears ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਕੈਲਕੁਲੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਰਲ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਝੀਏ:
DA Arrear (ਬਕਾਇਆ) ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਜਦੋਂ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਮਹਿੰਗਾਈ ਭੱਤੇ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਦਾ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਪਿਛਲੀ ਮਿਤੀ (Retrospective Date) ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਮਿਤੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਨਵੀਂ ਤਨਖ਼ਾਹ ਮਿਲਣ ਤੱਕ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਪੈਸਿਆਂ ਨੂੰ Arrear (ਬਕਾਇਆ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
- ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ, ਜੇਕਰ DA ਵਾਧਾ ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇ ਪਰ ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਦਾ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਜੁਲਾਈ ਵਿੱਚ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ ਜੂਨ ਤੱਕ ਦੇ 6 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦਾ ਵਧਿਆ ਹੋਇਆ ਭੱਤਾ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਬਕਾਇਆ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਬਕਾਇਆ (Arrear) ਕਿਵੇਂ ਕੈਲਕੁਲੇਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਦਾ DA Arrear ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸੂਤਰ ਨਾਲ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
ਕੈਲਕੁਲੇਸ਼ਨ ਫਾਰਮੂਲਾ:
ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਬਕਾਇਆ = (ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਦੀ Basic Pay × ਵਧਿਆ ਹੋਇਆ DA ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ) ÷ 100
- ਜੇਕਰ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਦਾ DA 4% ਵਧਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਬੇਸਿਕ ਪੇਅ 40,000 ਰੁਪਏ ਹੈ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਵਾਧਾ 1,600 ਰੁਪਏ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਜਿੰਨੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦਾ ਬਕਾਇਆ ਲੰਬਿਤ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਸ ਨਾਲ ਇਹ ਰਕਮ ਗੁਣਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
- ਪੈਨਸ਼ਨਰਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕੈਲਕੁਲੇਸ਼ਨ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੂਲ ਪੈਨਸ਼ਨ (Basic Pension) ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਅਦਾਇਗੀ ਦਾ ਤਰੀਕਾ
ਵਿੱਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਬਕਾਏ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਦੋ ਮੁੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ:
- ਨਕਦ ਭੁਗਤਾਨ (Cash Payout): ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਬਕਾਏ ਦੀ ਰਕਮ ਇੱਕਮੁਸ਼ਤ ਜਾਂ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਿਸ਼ਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੀ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਦੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਭੇਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
- GPF ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ: ਪੁਰਾਣੀ ਪੈਨਸ਼ਨ ਸਕੀਮ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਲਈ ਕਈ ਵਾਰ ਵਿੱਤੀ ਬੋਝ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਸਰਕਾਰ ਬਕਾਏ ਦੀ ਰਕਮ ਜਨਰਲ ਪ੍ਰੋਵੀਡੈਂਟ ਫੰਡ (GPF) ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਟਰਾਂਸਫਰ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਆਜ ਮਿਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਅਤੇ ਪੈਨਸ਼ਨਰਾਂ ਲਈ ਮੁੱਖ ਨੁਕਤੇ
- ਸੇਵਾਮੁਕਤ (Retired) ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਲੰਬਿਤ ਪਏ ਸਾਰੇ ਬਕਾਏ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਲਾਭਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਿਲੀਜ਼ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਵਿਭਾਗੀ ਹਦਾਇਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
- ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਦੇ ਪੇਅ ਫਿਕਸੇਸ਼ਨ ਜਾਂ ਇੰਕਰੀਮੈਂਟ ਕਾਰਨ ਬੇਸਿਕ ਪੇਅ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਆਈ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਏਰੀਅਰ ਬਿੱਲ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਡੀ.ਡੀ.ਓ. (DDO) ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਆਪਣੇ ਦਫ਼ਤਰੀ ਸਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਪੈਨਸ਼ਨਰ ਗਰੁੱਪਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਰੂਰ ਸਾਂਝੀ ਕਰੋ ਤਾਂ ਜੋ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਣਦੇ ਵਿੱਤੀ ਹੱਕਾਂ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸਮਝ ਹੋਵੇ।
